25 Temmuz 2013 Perşembe
Saul'ün intiharı veya kahramanların sıradanlığı
Salgınların, dinsel katliamların ve açlığın içinde doğup yaşamış ve ölmüş Bruegel'in hayatı boyunca gördüklerini burada elbette özetleyemeyiz. Tablolarına kahramanlarını birer ayrıntı olarak yerleştiren, neredeyse her tablosunda insanlığın ne derece zalim ve anlamsızca şiddet dolu olduğunu gösteren "baba" Bruegel'in Saul'ün intiharı tablosu karşınızda.
Koca bir ordunun etrafını çevirip kıstırdığı Yahudilerin ilk kralı Saul, hemen yanında yaveri ile yaralanmış ve önünde duran kılıcının üzerine düşerek intihar ediyor. Saul'ün savaştığı ordu kutsal kitaplara göre Filistin ordusu. 5000 yıldır süren husumetin nedenlerini de aslında açıklayan tarihi ve dini bilgiler bir yana, Saul aslında Tanrısı tarafından cezalandırılıyor.
Tanrı Saul'e etrafındaki tüm kavimleri kadın çocuk demeden öldürmesini emrediyor, Saul ise bunu dinlemiyor. Dinlemediği için de kibirli olmakla damgalanıyor ve sonunda da o öldürmediği kavimlerden birinin ordusu gelip O'nu delik deşik ediyor oklarıyla. İncil'de ve Tevrat'ta ayrıntılı biçimde Saul'ün hikayesi anlatılır ve her ne sebeple olursa olsun, tanrıya itaat edilmesi gerektiğine örnektir. Bruegel'in tablosunda ölmek üzere olan Saul'ün halinde hiç ihtişam yoktur. Yanındaki yaveri korkudan kaçmak üzeredir. Kutsal kitaplardaki hikayeye göre Saul'ün intiharı da çelişkilidir.
Tablodaki ordunun da kutsal kitaplarda yazanlara rağmen tabloya göre aslında kimin ordusu olduğu belli değildir. Bruegel, kutsal kitaptaki bir olayı resmediyormuş gibi değildir. Bir kralın bile düşebileceği en aciz halin resmini yapmıştır burada. Kibriyle her şeye gücünün yeteceğini düşünen insanın sıradanlığını ve ne denli küçük olduğunu göstermiştir. Yanında kralı korumakla görevli olanların bile dehşetle korkup kaçabileceğini anlatmıştır. Saul'ün intiharı da tevrata ve incile göre çelişkilidir. Tevrata göre Filistin ordusunun okçularının oklarıyla ağır yaralanır kral. Bir köşeye çekilir ve düşmanlarının eline geçmektense ölmek istemektedir. O sırada yanında olan yaverine kendisini öldürmesini söyler. Kimi yorumlara göre yaver kralı öldürür, tacını da yanına alır hikayeyi anlatabilmek için. Kimine göre öldüremez ve Saul kendisi önündeki kılıcının üstüne düşerek intihar eder. Kimisine göre ise tacı olmadığı için gelen ordu tarafından sıradan biri zannedilir ve kılıçtan geçirilir. Ancak şu kesindir, Saul yenilmiştir ve bir kral olsa bile en aciz durumlara düşmüştür.
Bruegel'in diğer tüm tablolarında olduğu gibi ana kahramanlar asla tablonun merkezinde değillerdir. Sadece birer ayrıntıdırlar. Tıpkı kendi hayatlarımız gibi. Hatta Bruegel'in tablolarındaki insanlar tahtadan gibidir. Birer kukla gibi. Kırılgan ve biçimsiz. Bir savaş manzarasının bile ötesinde sakinlik ve huzur vardır aslında. Göğün sadece bir kısmı kırmızıya çalıyor bu tabloda da. Aslında göremediğimiz uzak yerlerde ve göklerde bir huzur var der gibi.
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)
Olga
Sonsuza dek sürecek bir öfkeniz varsa içinizde büyütüp yeşerttiğiniz, asla huzur bulamazsınız. Öfkenizi beslediğiniz o kısa zamanlarda haya...


